31 augustus 2022

Hoe de mentale gezondheid op het werk te verbeteren?

Hoe de mentale gezondheid op het werk te verbeteren?

Op geestelijke gezondheidsproblemen op het werk rust vaak een taboe en werknemers houden zich op de achtergrond. Inderdaad, geestelijke gezondheid op het werk wordt vaak over het hoofd gezien, verwaarloosd en onderbelicht. De COVID-19 pandemie heeft het echter mogelijk gemaakt de geestelijke gezondheid op het werk opnieuw te bekijken. Het heeft nieuwe vragen opgeworpen en de noodzaak van betere zorg aangetoond 

Er zijn veel factoren die van invloed zijn op onze geestelijke gezondheid op het werk. Dit is een complexe kwestie, vooral in de huidige hyperverbonden en snel veranderende wereld. Daarom moet zorgvuldig worden nagedacht over een goede strategie om beter om te gaan met werknemers die problemen ondervinden zoals burn-out, depressie of angst op het werk. 

Voor deze bezinning zijn 3 stappen nodig:  

  • Inzicht in geestelijke gezondheid 
  • Inzicht in de factoren die het kunnen beïnvloeden
  • Geestelijke gezondheidsproblemen op het werk herkennen 

Een definitie van geestelijke gezondheid voor een beter beheer op het werk

Hoewel geestelijke gezondheid vanwege haar brede karakter moeilijk te definiëren is, heeft de WHO haar gekarakteriseerd als "een staat van welzijn die iemand in staat stelt zich te ontplooien, met de stress van het leven om te gaan, productief werk te doen en bij te dragen aan zijn gemeenschap". 

Op het werk hangt dit welzijn af van vele elementen zoals de gezondheid van het bedrijf, de sfeer onder collega's, de werkomstandigheden of het gevoel van veiligheid. De opkomst van het begrip welzijn en de bezorgdheid over de arbeidsomstandigheden werd versterkt door de VOCID-19-pandemie, toen veel werkgevers werden geconfronteerd met de toenemende malaise van hun werknemers. De belangrijkste uitdaging is een evenwicht te vinden in de geestelijke gezondheid van de werknemer binnen de werkstructuur.  

Vanuit dit oogpunt kunnen twee begrippen worden onderscheiden om dit geestelijk evenwicht in relatie tot het werk te definiëren: levenskwaliteit en welzijn. 

  • De levenskwaliteit komt overeen met "een collectief en individueel ervaren gevoel van welzijn op het werk, dat de sfeer, de bedrijfscultuur, de belangstelling voor het werk, de arbeidsomstandigheden, het gevoel van betrokkenheid, de mate van autonomie en verantwoordelijkheid, de gelijkheid, het recht om fouten te maken dat aan iedereen wordt toegekend, de erkenning en de waardering van het verrichte werk omvat".  
  • Welzijn op het werk verwijst naar een meer algemene benadering, waarbij zowel de fysieke als de mentale gezondheid wordt gekenmerkt door het definiëren van tevredenheid en een gevoel van voldoening op het werk. 

Hoe kan de kwaliteit van het beroepsleven of QWL worden weergegeven? 

De oorzaken van geestelijke gezondheidsproblemen op het werk 

Hoewel gunstig vanwege het sociale aspect, kan het werk een bron van stress en angst worden. Een overdaad aan werk, een omgeving van spanningen en conflicten of een gebrek aan autonomie kunnen leiden tot een verlies aan motivatie bij de werknemer. 

Volgens het laatste rapport van de Stichting Pierre Deniker lijdt 22% van de werkende Fransen aan leed in verband met een geestesziekte. Uit het verslag blijkt dat vrouwen nog meer worden getroffen dan mannen: 26% voor vrouwen en 19% voor mannen. 

Het is duidelijk dat de preventie van geestelijke gezondheidsproblemen moet beginnen met het identificeren en begrijpen ervan. Hieronder worden enkele risicofactoren opgesomd: 

  • Intensiteit en werktijd: een gebrek aan zicht op het werk en de uit te voeren taken, toegewezen doelstellingen die moeilijk te bereiken zijn, lange en intensieve werkdagen, een gebrek aan rust, de verwachting dat werknemers altijd op hun best presteren... Dit alles legt een zeer hoge mentale druk op en schaadt de motivatie en de productiviteit,
  • Emotionele eisen: slechte communicatie tussen werknemers en werkgevers kan spanningen veroorzaken en de stress op het werk verhogen,
  • Gebrek aan verantwoordelijkheid en autonomie: autonomie op het werk is een vertrouwenwekkende factor voor de werknemer, die zich gelukkiger kan voelen wanneer hij/zij taken krijgt waarbij hij/zij zich belangrijk voelt; in een geval waarin hij/zij niet noodzakelijkerwijs verantwoordelijkheid krijgt, kan een zekere demotivatie optreden, wat leidt tot vermoeidheid en soms zelfs werkgerelateerde geestelijke gezondheidsproblemen, 
  • Sociale omgeving op het werk: de omgeving waarin werknemers werken heeft een directe invloed op hun welzijn; zo creëert een goede verstandhouding tussen collega's op kantoor een gevoel van saamhorigheid en vertrouwen dat essentieel is voor hun persoonlijke en professionele ontwikkeling. Omgekeerd kunnen een slechte sfeer en het bestaan van conflicten leiden tot totale demotivatie en de wens om de werkplek te verlaten om aan de negatieve gevoelens te ontsnappen.

Naar erkenning van geestelijke gezondheidsproblemen op het werk 

De COVID-19-crisis bood een nieuwe kijk op psychische aandoeningen op het werk, met name door de noodzaak om werknemers die op afstand werken te ondersteunen, onder de aandacht te brengen. De verschillende opsluitingen hebben de werkpraktijken ingrijpend veranderd en de geestelijke toestand van de werknemers, die soms overspannen zijn door thuis te werken, aangetast. 

Maar we mogen de hoop niet verliezen! De arbeidswereld verandert inderdaad voortdurend. De opkomst van bedrijven die hun werknemers willen ondersteunen en helpen, de organisatie van conferenties over welzijn op het werk en de toename van het aantal middelen ter bevordering van de geestelijke gezondheid op het werk doen vermoeden dat geestelijke gezondheid de komende jaren een belangrijk thema kan worden. Managers, organisaties en werknemers worden zich steeds meer bewust van het belang van geestelijke gezondheid op het werk en de noodzaak deze te bevorderen. Kwesties in verband met de kwaliteit van het beroepsleven maken steeds meer deel uit van de beroepstaal. 

Ook de overheid kan een drijvende kracht zijn achter deze mentaliteitsverandering. Het begrip erkenning van psychische aandoeningen op het werk zoals burn-out, depressie en andere is belangrijk omdat het recht geeft op vergoeding van schade. Zo is burn-out in 2015 in Frankrijk erkend als beroepsziekte en in België op 13 juli 2006 (MB1/09/2006).

Ook internationaal worden organisaties zich bewust van de noodzaak van een ondersteunend beleid inzake geestelijke gezondheid en werkgelegenheid. De OESO (Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling) heeft bijvoorbeeld in 2016 een reeks algemene beginselen gepubliceerd als de aanbeveling van de Raad inzake geïntegreerd beleid voor geestelijke gezondheid, vaardigheden en werkgelegenheid. De aanbevelingen beogen mechanismen te bevorderen om de gevolgen aan te pakken die geestelijke gezondheidsproblemen kunnen hebben op het gebied van onderwijs, gezondheid, werkgelegenheid en sociaal leven. 

Om meer te weten te komen over hoe u de geestelijke gezondheid op het werk kunt verbeteren, nodigen wij u uit het artikel met de titel "De 4 pijlers van een betere geestelijke gezondheid op het werk".

Recente Artikelen